NGHỊ ĐỊNH 272/2026/NĐ-CP: HOÀN THIỆN KHUNG PHÁP LÝ CHO ĐIỆN GIÓ NGOÀI KHƠI

Nghị định 272/2026/NĐ-CP này hướng dẫn thi hành Điều 4, 10, 11, 12 và một phần Điều 15 của Nghị quyết số 253/2025/QH15, bao quát ba mảng trọng tâm: quy định thủ tục và hồ sơ điều chỉnh cập nhật quy hoạch phát triển điện lực quốc gia cũng như mạng lưới cấp điện tỉnh; thiết lập cơ chế quản lý toàn diện cho các dự án điện gió ngoài khơi (từ điều kiện của đơn vị khảo sát, nhà đầu tư đến quy trình tiếp nhận, giải quyết hồ sơ và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong việc giao khu vực biển và chấp thuận chủ trương đầu tư); và hướng dẫn chi tiết việc chấp thuận nhà đầu tư đối với các dự án lưới điện. Nghị định này sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 04/07/2026 đến hết ngày 31/12/2030. 

Các nội dung chính của Nghị định

1. Quy định điều kiện của đơn vị khảo sát dự án điện gió ngoài khơi

Đơn vị khảo sát phải đáp ứng các điều kiện sau:

a) Vốn chủ sở hữu tối thiểu là 01 tỷ đồng đối với mỗi MW điện gió ngoài khơi đề nghị giao khu vực biển để khảo sát. Trường hợp đơn vị khảo sát đề nghị giao khu vực biển để khảo sát nhiều dự án điện gió ngoài khơi, vốn chủ sở hữu tối thiểu của đơn vị khảo sát phải đáp ứng tương ứng với tổng số MW của các dự án điện gió ngoài khơi được đề xuất;

b) Đáp ứng điều kiện và năng lực như sau:

• Đề án triển khai hoạt động khảo sát phục vụ phát triển dự án điện gió ngoài khơi rõ ràng, phù hợp, khả thi.
• Cam kết sử dụng nhân lực, hàng hóa, dịch vụ của nhà cung cấp trong nước để thực hiện đề án trên nguyên tắc bảo đảm cạnh tranh về giá cả, chất lượng, tiến độ và khả năng sẵn có;
• Có ý kiến thống nhất bằng văn bản của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao.
• Cam kết tuân thủ các quy định tại Luật Điện lực quy định pháp luật về biển, tài nguyên, môi trường biển, hải đảo và bảo vệ môi trường.
• Cam kết không yêu cầu hoàn trả kinh phí trong mọi trường hợp (trừ trường hợp đơn vị khảo sát là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ được cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ).

2. Điều kiện áp dụng đối với doanh nghiệp lập hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư dự án đầu tư kinh doanh điện gió ngoài khơi bán điện lên hệ thống điện quốc gia

Điều kiện được áp dụng đối với doanh nghiệp kinh doanh lĩnh vực này được áp dụng đối với quy hoạch phát triển điện lực và dự kiến vận hành trong giai đoạn 2025 – 2030, giai đoạn 2031 – 2035, cụ thể:

a) Có vốn chủ sở hữu tham gia dự án điện gió ngoài khơi không thấp hơn 20% tổng vốn đầu tư dự án và có cam kết cho vay của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoặc tổ chức tín dụng khác đối với phần vốn còn lại của dự án điện gió ngoài khơi đề xuất;

b) Trường hợp doanh nghiệp là nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thì phải đáp ứng các điều kiện theo quy định tại các điểm c, d, đ khoản 1 Điều 28 của Nghị định số 58/2025/NĐ-CP và có tỷ lệ vốn góp đầu tư trong dự án tối thiểu là 15%;

c) Trường hợp doanh nghiệp là doanh nghiệp trong nước không có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông, doanh nghiệp phải có tỷ lệ vốn góp đầu tư trong dự án tối thiểu là 5%.

d) Trong trường hợp nhà đầu tư là liên danh, điều kiện về vốn sẽ được tính bằng tổng năng lực của các doanh nghiệp thành viên.

Hồ sơ đăng ký : Nhà đầu tư phải chuẩn bị hồ sơ đăng ký theo quy định của pháp luật về đầu tư và bao gồm các tài liệu sau:

(i) Dự kiến diện tích, vị trí khu vực biển sử dụng;

(ii) Dữ liệu về nguồn gió và địa điểm;

(iii) Sơ bộ phương án đấu nối với hệ thống điện;

(iv) Đề xuất các mốc tiến độ thực hiện dự án: phê duyệt dự án đầu tư; khởi công xây dựng công trình chính; đưa dự án vào vận hành.

3. Khung phê duyệt khảo sát điện gió ngoài khơi chuyên dụng đầu tiên của Việt Nam

Nghị định 272/2026/NĐ-CP đã thiết lập một cơ chế pháp lý toàn diện quy định cách thức các nhà phát triển tham gia thăm dò tài nguyên gió ngoài khơi, bao gồm:

• Tiêu chuẩn và điều kiện đối với đơn vị khảo sát;
• Điều kiện đối với nhà đầu tư xin chấp thuận chủ trương đầu tư dự án.
• Quy định về hồ sơ dự án và dữ liệu thăm dò;
• Cơ chế xử lý chi phí khảo sát và chuyển giao;
• Cơ chế giải quyết hồ sơ, xử lý chồng lấn và giao khu vực biển.

4. Cơ chế phê duyệt riêng đối với từng giai đoạn hoạt động

Đối với các dự án dự kiến sẽ đi vào hoạt động trong giai đoạn 2025 – 2030:

Thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ đầu tư: Bộ Tài chính. Để tránh tình trạng tranh chấp, Bộ Tài chính sẽ từ chối giải quyết hồ sơ nếu khu vực biển đề xuất đang trong thời hạn được giao cho nhà đầu tư khác khảo sát, ngoại trừ trường hợp chính đơn vị đang giữ quyền khảo sát khu vực đó nộp hồ sơ xin chấp thuận đầu tư (độc lập hoặc liên danh).

Trình tự giao khu vực biển và phê duyệt: Quy trình phê duyệt có tính đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ. Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ nhận hồ sơ đề nghị giao khu vực biển để khảo sát sau khi dự án đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư (trừ trường hợp xin giao thêm diện tích khu vực biển).

Yêu cầu về dữ liệu: Hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư có thể sử dụng các số liệu nghiên cứu, số liệu thu thập (nếu chưa có khảo sát thực tế hiện trường) để xác định dự kiến diện tích, vị trí và tọa độ. Số liệu dự kiến này sẽ là cơ sở pháp lý để lập báo cáo nghiên cứu khả thi sau khi tiến hành khảo sát thực tế.

Đối với các dự án dự kiến vận hành trong giai đoạn 2031 – 2035:

Thẩm quyền phân cấp cho địa phương: Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (nơi có vị trí điểm gom công suất của dự án) sẽ là người trực tiếp tiếp nhận hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư. Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ độc lập tiếp nhận và thẩm định hồ sơ xin giao khu vực biển để khảo sát ngay từ đầu.

Điều kiện tiên quyết khắt khe hơn: Cơ quan nhà nước chỉ tiếp nhận hồ sơ xin chấp thuận chủ trương đầu tư khi dự án đã có kết quả khảo sát thực tế hiện trường tại khu vực biển được giao.

Yêu cầu về hồ sơ và lựa chọn nhà đầu tư: Hồ sơ bắt buộc phải đính kèm số liệu đo đạc thực tế tại hiện trường (tốc độ gió, địa hình, địa chất, khí tượng hải văn…). Việc lựa chọn nhà đầu tư để thực hiện dự án sẽ được tổ chức bài bản thông qua các quy định của pháp luật về đầu tư, pháp luật về đấu thầu và pháp luật điện lực.

Đánh giá của Midland & Partners:

1. Khung pháp lý mang tính đột phá

Nghị định này tháo gỡ trực tiếp những “điểm nghẽn” đã tồn tại nhiều năm qua. Trước đây, việc phát triển điện gió ngoài khơi và lưới điện thường gặp khó khăn do thiếu quy trình rõ ràng về giao khu vực biển, đánh giá năng lực nhà đầu tư và cơ chế xử lý rủi ro khảo sát. Nghị định 272 đã lấp đầy các khoảng trống này bằng cách hướng dẫn chi tiết Nghị quyết 253/2025/QH15, tạo ra một hành lang pháp lý minh bạch, phân cấp rõ ràng và có lộ trình cụ thể cho từng giai đoạn phát triển.

2. Tác động mạnh mẽ tới lĩnh vực điện gió ngoài khơi

Sàng lọc nhà đầu tư và ngăn chặn đầu cơ: Bằng việc quy định cứng về năng lực tài chính (phải có 01 tỷ đồng vốn chủ sở hữu/1 MW đề xuất khảo sát và vốn chủ sở hữu tham gia dự án tối thiểu 20%), Nghị định giúp loại bỏ ngay từ đầu các doanh nghiệp thiếu năng lực, ngăn chặn tình trạng “xí phần” khu vực biển rồi để đó hoặc bán lại dự án.

Bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và giải quyết triệt để sự chồng lấn: Nghị định quy định nguyên tắc độc quyền: mỗi dự án trong quy hoạch chỉ giao cho 01 đơn vị khảo sát duy nhất. Nếu có nhiều hồ sơ trùng lặp, cơ quan nhà nước sẽ ưu tiên giải quyết hồ sơ nộp trước (nếu hợp lệ) và từ chối các hồ sơ nộp sau. Điều này giúp các nhà phát triển yên tâm đổ vốn vào hoạt động khảo sát trên biển vốn rất đắt đỏ mà không lo ngại tranh chấp pháp lý.

Đẩy nhanh tiến độ cho mục tiêu 2030: Cơ chế “đặc cách” cho giai đoạn 2025 – 2030 (cho phép xin chủ trương đầu tư dựa trên số liệu nghiên cứu dự kiến thay vì bắt buộc phải có số liệu thực địa, và cấp phép nhà đầu tư trước khi giao khu vực biển) giúp rút ngắn đáng kể thời gian thủ tục hành chính, thúc đẩy các dự án sớm khởi công để kịp hòa lưới điện quốc gia.

Mở đường cho cơ chế đấu thầu minh bạch thông qua Doanh nghiệp Nhà nước: Nghị định cho phép các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước đi trước một bước để thực hiện khảo sát. Nếu sau đó đấu thầu lựa chọn được nhà đầu tư tư nhân hoặc đối tác khác, nhà đầu tư trúng thầu bắt buộc phải hoàn trả toàn bộ chi phí khảo sát cho doanh nghiệp nhà nước. Cơ chế này vừa giảm rủi ro thăm dò ban đầu cho khối tư nhân, vừa tạo quỹ đất/biển sạch để đấu thầu công bằng.

By Phương Anh, Trợ lý Luật sư, Midland & Partners